1 – Hai cách để biết một ngôn ngữ (Two ways to know a language)

Cách chúng ta biết một ngôn ngữ

Các nhà ngôn ngữ học cho rằng có 2 cách để biết một ngôn ngữ. Chúng ta có thể tiếp thu (acquire) nó, và có thể học nó. Ngôn ngữ chúng ta tiếp thu rất khác với ngôn ngữ chúng ta học. Và nếu bạn muốn cải thiện tiếng Anh, bạn cần hiểu sự khác nhau.

Tiếp thu ngôn ngữ là một quá trình tự nhiên. Đó là cách mà chúng ta phát triển tiếng mẹ đẻ. Nó diễn ra tự động và trong tiềm thức (automatic and subconscious). Chúng ta không để ý tới nó. Nó là kết quả của sự tiếp xúc tự nhiên với ngôn ngữ đó. Và khi chúng ta đọc và nghe ngôn ngữ hiểu được, chúng ta tiếp thu thêm về ngôn ngữ đó.

Khi chúng ta học một ngôn ngữ, ta ghi nhớ từ vựng, ngữ pháp, luật lệ… của nó. Đó là quá trình có ý thức (conscious) (chúng ta nhận thức, chú ý nó). Và nó yêu cầu bạn phải làm việc.

Tại sao sự khác nhau này quan trọng? Bởi vì nghiên cứu cho thấy hầu hết khả năng ngôn ngữ của chúng ta (fluency, language ability) đến từ tiếp thu (acquired language), không phải từ học (learned language).

Gần đây tôi có đọc một bài viết của một giáo sư nổi tiếng, người đã xem xét hàng trăm nghiên cứu về học và tiếp thu ngôn ngữ. Trong tiêu đề của bài viết, ông nói ngôn ngữ không ý thức (tiềm thức) (subconscious language) là ngôn ngữ sống. Trong bài báo, ông đã nói rất rõ là chúng ta không học một cách ý thức từ vựng hay ngữ pháp. Ông tin là chúng ta tiếp thu ngôn ngữ như là một quá trình tự nhiên của đọc và nghe để giải trí (pleasure, enjoyment).

Để tôi kể cho bạn nghe một câu chuyện minh họa. Ông M là thầy giáo tiếng Anh ở Nhật đã nghỉ hưu. Khoảng 3 năm trước, ông đến lớp học ESL (English as a Second Language) ở nam California. Ông biết rất nhiều từ. Ông biết cách phân biệt động từ lối cầu khẩn (subjunctive verbs) (biết chết liền L). Ông đã học rất nhiều về Anh văn. Nhưng ông vẫn thấy khó khăn khi sử dụng vốn tiếng Anh của mình để nói chuyện hoặc viết.

Tôi chưa bao giờ đòi hỏi học sinh của tôi phải nhớ từ hoặc ngữ pháp. Tôi chỉ thỉnh thoảng dạy ngữ pháp khi nó giúp học sinh hiểu một vấn đề gì đó tốt hơn. Chúng tôi thường xuyên dành phần lớn thời gian để đọc và nghe tiếng Anh hiểu được (understandable English). Tiếng Anh của ông M bắt đầu tiến bộ. Khi ông không ở trong lớp, ông tìm cơ hội để nói chuyện. Bây giờ, khả năng nói chuyện và viết của ông tốt hơn rất nhiều.

Vài tháng trước, ông viết cho tôi một email đơn giản: “Cảm ơn vì đã dạy cho tôi một phương pháp tốt hơn”.

Các bạn hãy học từ ông M. Học một cách tốt hơn. Tìm kiếm càng nhiều cơ hội tiếp xúc với tiếng Anh càng tốt. Đọc. Nghe. Nói chuyện với người nói tiếng Anh và người bản ngữ. Nếu bạn làm vậy, tôi nghĩ bạn sẽ ngạc nhiên về lượng tiếng Anh bạn tiếp thu.

Bình luận: 

Nếu bạn liên hệ (và có lẽ là bạn đã làm) bài báo này với tiếng Việt thì bạn thấy nó rất có lí. Chẳng ai dạy chúng ta tiếng Việt khi còn nhỏ bằng cách bắt chúng ta học ngữ pháp,.. Chúng ta chỉ nghe người lớn nói, hiểu và bắt chước. Chúng ta đọc chuyện tranh đơn giản. Rồi ta tiến bộ. Rồi chúng ta đọc và nghe những thứ khó hơn cho tới khi trôi chảy trong tiếng Việt.