2. Cái gì đến trước?

Trong bài viết đầu tiên_ _ tôi viết phần lớn khả năng ngôn ngữ của chúng ta đến từ khi chúng ta tiếp thu vô ý thức, không phải khi chúng ta học có ý thức.

Quy trình tự nhiên

Điều thứ hai mà một người học cần biết là một số phần của ngôn ngữ được tiếp thu trước. Có một thứ tự tự nhiên. Để tôi cho bạn 2 ví dụ:

§  Hiện tại tiếp diễn – he is reading – được tiếp thu sớm.

§  Cách chia ngôi thứ ba – he eats – được tiếp thu rất trễ (ngay cả tôi cũng còn thường xuyên sai cái này, nhưng mà tôi cũng không quan tâm nhiều lắm, cứ nói thôi!)

Một sự thật khác: chúng ta không thể thay đổi thứ tự này bằng cách học. Chúng ta sẽ tiếp thu những phần này vào thời điểm thích hợp.

Tại sao biết cái này có ích?

Đầu tiên, nó sẽ giúp bạn hiểu tại sao bạn cảm thấy thất bại khi bạn cứ mắc phải một lỗi lien tục với một phần nào đó của Anh văn, giống như cách chia ngôi thứ ba. Có lẽ nó còn quá sớm cho bạn để tiếp thu phần đó và bạn cần chờ.

Một học sinh tiếng Anh cần làm gì? Tôi nghĩ bạn nên dùng cùng một cách khi bạn ăn! Chúng ta đều biết là cơ thể chúng ta cần vitamins và khoáng chất. Nhưng chúng ta không ăn vitamin A một tuần, và ăn vitamin B tuần tiếp theo, đúng không? Chúng ta ăn uống hợp lí và đầy đủ và tin tưởng cơ thể sẽ hấp thụ (acquire, absorb) dinh dưỡng nó cần. Chúng ta nên ăn một chế độ đầy đủ của Anh văn hiểu được (nguyên văn: We should treat ourselves to a good, healthy diet of understandable English ) và tin là đầu óc sẽ tiếp thu những phần của tiếng Anh mà nó cần khi đúng thời điểm.

Đừng lo lắng về phạm lỗi!

Đây là lí do thứ hai tại sao việc biết thứ tự tự nhiên này có ích. Nhiều người học Anh văn lo lắng quá nhiều về phạm lỗi. Ví dụ, tôi gần đây nhận được 1 email của một học sinh xin lỗi vì tiếng Anh của anh ta. Anh viết: “…từ email này ông có thể biết được là tôi dùng “broken” English.” Anh ta muốn nói có rất nhiều lỗi trong email của anh. Sự thật là nó rất dễ hiểu cho dù vốn tiếng Anh của anh ta không hoàn hảo!

Khi chúng ta tiếp thu một ngôn ngữ mới, ta phát triển một ngôn ngữ “in-between”. Giáo viên gọi là inter-language. Inter-language bao gồm 3 thứ:

1.       Ngôn ngữ mới chúng ta đã tiếp thu, những phần chúng ta tự tin và thoải mái khi sử dụng.

2.       Suy đoán về ngôn ngữ mới: “Tôi nghĩ tôi nên nói thế này!”

3.       Ảnh hưởng từ ngôn ngữ mẹ đẻ, ví dụ như học sinh tiếng Tây Ban Nha của tôi thường đặt tính từ sau danh từ (giống tiếng Việt ha :D).

Inter-language của chúng ta thay đổi liên tục khi chúng ta tiếp thu ngôn ngữ mới. Nó khác đi hàng ngày. Nếu bạn tiếp tục nghe và đọc Anh văn dễ hiểu (easy-to-understand English), inter-language của bạn sẽ ngày càng giống với tiếng Anh mà bạn muốn nói và viết, muốn sử dụng.

Inter-language. Nó không broken! Nó chỉ khác. Nó cho thấy bạn đang ở giữa giữa vị trí bạn bắt đầu và vị trí bạn sẽ đạt được. Và nó sẽ thay đổi liên tục khi bạn tiến gần và gần hơn mục tiêu của bạn: fluent English.

P/s: Tôi nghĩ đối tượng đọc của tôi khi tôi quyết định dịch series này là:

§  Những người mới bắt đầu học tiếng Anh và có khó khăn về phương pháp học hoặc về hiểu blog tiếng Anh.

§  Những người đã học lâu rồi nhưng tốn nhiều thời gian công sức.

§  Còn những ai có thể hiểu dễ dàng blog thì tôi khuyến khích một cách MẠNH MẼ bạn đọc tiếng Anh. Có lẽ tới bây giờ qua 3 bài dịch bạn cũng hiểu được tầm quan trọng của đọc và nghe understandable English. 

1 – Hai cách để biết một ngôn ngữ (Two ways to know a language)

Cách chúng ta biết một ngôn ngữ

Các nhà ngôn ngữ học cho rằng có 2 cách để biết một ngôn ngữ. Chúng ta có thể tiếp thu (acquire) nó, và có thể học nó. Ngôn ngữ chúng ta tiếp thu rất khác với ngôn ngữ chúng ta học. Và nếu bạn muốn cải thiện tiếng Anh, bạn cần hiểu sự khác nhau.

Tiếp thu ngôn ngữ là một quá trình tự nhiên. Đó là cách mà chúng ta phát triển tiếng mẹ đẻ. Nó diễn ra tự động và trong tiềm thức (automatic and subconscious). Chúng ta không để ý tới nó. Nó là kết quả của sự tiếp xúc tự nhiên với ngôn ngữ đó. Và khi chúng ta đọc và nghe ngôn ngữ hiểu được, chúng ta tiếp thu thêm về ngôn ngữ đó.

Khi chúng ta học một ngôn ngữ, ta ghi nhớ từ vựng, ngữ pháp, luật lệ… của nó. Đó là quá trình có ý thức (conscious) (chúng ta nhận thức, chú ý nó). Và nó yêu cầu bạn phải làm việc.

Tại sao sự khác nhau này quan trọng? Bởi vì nghiên cứu cho thấy hầu hết khả năng ngôn ngữ của chúng ta (fluency, language ability) đến từ tiếp thu (acquired language), không phải từ học (learned language).

Gần đây tôi có đọc một bài viết của một giáo sư nổi tiếng, người đã xem xét hàng trăm nghiên cứu về học và tiếp thu ngôn ngữ. Trong tiêu đề của bài viết, ông nói ngôn ngữ không ý thức (tiềm thức) (subconscious language) là ngôn ngữ sống. Trong bài báo, ông đã nói rất rõ là chúng ta không học một cách ý thức từ vựng hay ngữ pháp. Ông tin là chúng ta tiếp thu ngôn ngữ như là một quá trình tự nhiên của đọc và nghe để giải trí (pleasure, enjoyment).

Để tôi kể cho bạn nghe một câu chuyện minh họa. Ông M là thầy giáo tiếng Anh ở Nhật đã nghỉ hưu. Khoảng 3 năm trước, ông đến lớp học ESL (English as a Second Language) ở nam California. Ông biết rất nhiều từ. Ông biết cách phân biệt động từ lối cầu khẩn (subjunctive verbs) (biết chết liền L). Ông đã học rất nhiều về Anh văn. Nhưng ông vẫn thấy khó khăn khi sử dụng vốn tiếng Anh của mình để nói chuyện hoặc viết.

Tôi chưa bao giờ đòi hỏi học sinh của tôi phải nhớ từ hoặc ngữ pháp. Tôi chỉ thỉnh thoảng dạy ngữ pháp khi nó giúp học sinh hiểu một vấn đề gì đó tốt hơn. Chúng tôi thường xuyên dành phần lớn thời gian để đọc và nghe tiếng Anh hiểu được (understandable English). Tiếng Anh của ông M bắt đầu tiến bộ. Khi ông không ở trong lớp, ông tìm cơ hội để nói chuyện. Bây giờ, khả năng nói chuyện và viết của ông tốt hơn rất nhiều.

Vài tháng trước, ông viết cho tôi một email đơn giản: “Cảm ơn vì đã dạy cho tôi một phương pháp tốt hơn”.

Các bạn hãy học từ ông M. Học một cách tốt hơn. Tìm kiếm càng nhiều cơ hội tiếp xúc với tiếng Anh càng tốt. Đọc. Nghe. Nói chuyện với người nói tiếng Anh và người bản ngữ. Nếu bạn làm vậy, tôi nghĩ bạn sẽ ngạc nhiên về lượng tiếng Anh bạn tiếp thu.

Bình luận: 

Nếu bạn liên hệ (và có lẽ là bạn đã làm) bài báo này với tiếng Việt thì bạn thấy nó rất có lí. Chẳng ai dạy chúng ta tiếng Việt khi còn nhỏ bằng cách bắt chúng ta học ngữ pháp,.. Chúng ta chỉ nghe người lớn nói, hiểu và bắt chước. Chúng ta đọc chuyện tranh đơn giản. Rồi ta tiến bộ. Rồi chúng ta đọc và nghe những thứ khó hơn cho tới khi trôi chảy trong tiếng Việt.

Nguyên lý cơ bản của học ngoại ngữ

Tôi dịch từ Blog Successful English_The Basics. Tôi khuyến khích bạn đọc qua blog tiếng Anh trước rồi hãy đọc bản dịch. Tôi nghĩ nó cũng không khó lắm để hiểu.

 

The Basics – Introduction

Phát triển khả năng ngôn ngữ là một quá trình tự nhiên. Nếu chúng ta hiểu được quá trình này, chúng ta có thể phát triển tiếng Anh của mình có kết quả hơn (thành công hơn, effectiveness) và hiệu quả hơn (không phí thời gian, công sức, tiền của, efficiency). Mục đích của “The Basics” là giúp người học tiếng Anh hiểu được ngôn ngữ phát triển như thế nào.

Có rất nhiều ý tưởng về cách chúng ta phát triển ngôn ngữ. Những ý tưởng trong loạt bài ngắn này được dựa trên hàng năm nghiên cứu khoa học. Giáo viên sử dụng những phương pháp này đã rất thành công. Và học sinh cũng vậy. Tôi hy vọng bạn học từ họ và sẽ được hưởng thành công như vậy!

 

5 cách giải thích

Trong khoa học, một giả thuyết là một cách giải thích về một điều gì đó. Một giả thuyết tốt là một giả thuyết có thể được kiểm tra để biết đúng hay sai. Năm cách giải thích dưới đây mô tả cách chúng ta học ngôn ngữ. Và có nhiều bằng chứng khoa học chứng minh những điều đó.

5 giả thuyết được mô tả đầu  tiên bởi Dr. Stephen Krashen từ University of Southern California. Dr. Krashen dạy ở USC nhiều năm và bây giờ là giáo sư danh dự; ông là nhà ngôn ngữ học và nhà nghiên cứu về giáo dục. Những ai quan tâm có thể tham khảo đầy đủ về 5 giả thuyết này tại quyển sách của ông “Explorations in Language Acquisition and Use”, tạm dịch “Phát hiện về cách tiếp thu và sử dụng ngôn ngữ”.

5 giả thuyết bao gồm:

1.       2 cách để biết về một ngôn ngữ.

2.       Cái gì tới trước?

3.       Kiểm tra chất lượng.

4.       Chỉ có một cách.

5.       Đừng lo, cứ vui vẻ!

 

Một chuyến đi tưởng tượng, ngắn

Khi chúng ta đọc và nghe tiếng-Anh-có-thể-hiểu-được, bộ não của chúng ta tiếp thu (acquire, pick up or absorb) nhiều vốn tiếng Anh hơn.

§  “Trong trí óc” là một chuyến đi tưởng tượng vào não của người học để tạo ra một bức tranh những gì xảy ra khi họ đọc và nghe.

 

Sức mạnh của đọc và nghe

§  Hầu hết sự trôi chảy khi dung tiếng Anh (fluency)- bao gồm nghe, nói, đọc và viết- đến từ những gì chúng ta đọc và nghe. Trong “Sức mạnh của đọc và nghe”, bạn sẽ học thêm về sự thật quan trọng này và biết cách đọc và nghe để cải thiện vốn tiếng Anh của bạn.

 

P/S: 

• Tùy sự tiếp nhận của mọi người mà tôi sẽ quyết định dịch tiếp. Nói thế chớ ít nhất tôi cũng sẽ dịch hết series này.
• Vì lần đầu tiên làm một việc như thế này nên tôi sẽ dịch không hay :). Hồi nhỏ tới giờ Văn cũng chỉ đủ đậu :D. Mọi người thông cảm. Với lại tôi cũng tập trung vào hiệu quả công việc hơn là hình thức.